Bankomaty

Janów Lubelski

Dziś jest 05.12.2019 r. jest to 339 dzień roku

Iformacje o mieście Janów Lubelski

Współrzędne: 50°42' N 22°24' E50.7 22.4 (Janów Lubelski)

Janów Lubelski – miasto w woj. lubelskim, w powiecie janowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Janów Lubelski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 11 882 mieszkańców.

Janów Lubelski położony jest na pograniczu:

Miasto znajduje się nad rzeką Białką. Na południe od Janowa Lubelskiego rozciągają się Lasy Janowskie, stanowiące zachodnią część kompleksu leśnego Puszczy Solskiej.

Drogi krajowe przebiegające przez Janów Lubelski:

Położenie względem niektórych ważniejszych miast Polski:

W XVII w. rozpoczyna się wzmożona kolonizacja Puszczy Sandomierskiej. Okoliczna ludność trudni się: ze spławianiem drzewa, wypalaniem węgla, rudy darniowej, z paleniem potażu i mazi, z zapotrzebowaniem na miód i wosk. Postępujący wyręb lasów umożliwił rozwój rolnictwa. Gwałtowny rozwój tych terenów wymusił lokacje nowych osad. Obok tych starych jak np. Biała, Dzwola (pierwsze wzmianki w źródłach pisanych datuje się na 1245 r. przyp. autora), czy Kocudza (1377 r.) lub Godziszów (1451 r.). Czynnikiem skłaniającym do lokacji miasta Janowa była chęć stworzenia ośrodka administracyjnego-handlowego dla okolicznych dóbr Ordynacji Zamojskiej. Przez wieś Biała wiódł trakt z Turobina do Goraja i Zawichostu nad Wisłą. Już w połowie XVII wieku kupcy udający się z Zamościa do Sandomierza korzystali z drogi przez Szczebrzeszyn, Kocudzę, Janów i Zaklików. Wyżej wymienione czynniki złożyły się na decyzję Katarzyny z Ostrogskich Zamoyskiej, aby na tym terenie założyć miasto.

Początki miasta Biała (pierwotna nazwa Janowa) są dobrze poznane dzięki treści przywileju lokacyjnego (kopia dochowała się do naszych czasów). Przywilej lokacyjny został wystawiony przez kancelarię króla Władysława IV w Warszawie 21 lipca 1640 r. Lokacja przebiegała wg prawa magdeburskie. Miasto otrzymało herb wyobrażający Najświętszą Pannę Maryję, oraz przywilej organizowania 8 jarmarków w roku oraz targów tygodniowych w poniedziałki. Janów lokowano na gruntach wsi Biała. Pod przyszłe miasto wybrano teren na południowy zachód od wsi, na lewym brzegu rzeki o tej samej nazwie (Biała). Początkowo miasto nosiło nazwę wsi, na gruntach której było lokowane. Nowo powstałym miastem często targały burdy i zamieszki. Dowodem tego jest zachowane 6 "Artykułów" przeznaczone dla Janowa z 25 sierpnia 1642 r. wydane z racji zatargów między mieszkańcami miasta i chłopami z Białej. Fundatorka miasta, w trosce, o jego rozwój i bezpieczeństwo obywateli, powierza swoim pełnomocnikom – "komisarzom" opracowanie "artykułów" kodyfikujących kary za wszystkie przestępstwa dokonywane w Janowie. W tym dokumencie po raz pierwszy pojawiła się nowa nazwa miasta. Nazwa miasta "Janów" jest odimienna od słowa "Jan". Prawdopodobnie nazwa ta upamiętnia syna fundatorki – Jana Sobiepana Zamoyskiego, bądź pierwszego ordynata – Jana Zamoyskiego.

W 1648 r. Janów został najechany i spalony przez wojska Chmielnickiego. Cztery lata później zaraza dotkliwie uszczerbiła stan liczebny mieszkańców. Jan Sobiepan Zamoyski chcąc podnieść region z ruiny zezwolił w 1652 r. na osiedlenie się w mieście Żydów i uprawianie przez nich rzemiosła. W 1653 r. aby zaludnić nowe miasto Jan Zamoyski osiedlił w nim znaczną część Tatarów, wziętych do niewoli podczas ich napadów na Ruś. Ludność tatarska wkrótce zlała się z miejscową. W 1660 r. do Janowa sprowadzono dominikanów, objęli oni ufundowany przez ordynację kościół i klasztor. W 1661 r. powstał kahał. IV Ordynat oznaczył granice miejskie, ustalił wysokość podatków. Pozwolił mieszczanom produkować gorzałkę, piwo i miód pitny. Pod koniec XVII w. Janów liczył ok. tysiąc mieszkańców.

Mieszczanie trudnili się rzemiosłem, handlem i rolnictwem. W mieście swoją siedzibę miało 11 cechów: rzeźnicki, kowalski, krawiecki, sukienniczy, tkacki, garncarski, szewski, bednarski, kołodziejski, kuśnierski, piekarski). Po pierwszym rozbiorze polski (1772 r.) Janów znalazł się pod panowaniem Austrii (Cesarstwo Austriackie powstało dopiero 1804 r.) W 1776 roku na skutek układu między Austrią a Rzeczpospolitą miasto z powrotem wróciło w granice Polski. Na mocy traktatu rozbiorowego z 1795 r. Janów dostał się pod panowanie austriackie. Na mieszkańców Janowa spadł represje gdyż czynnie wspierali Insurekcję Kościuszkowską.

W XVIII Janów nawiedziły pożary (1740, 1753, 1754). Ostatni był najbardziej niszczący – społeczność żydowska straciła 60 domostw oraz synagogę.

Pod koniec XVIII w. Janów liczył ponad dwa tysiące osób.

W 1804 r. ogromny pożar zniszczył 71 zabudowań. Mimo pomocy ordynacji część pogorzelców opuściła miasto. Wkrótce po tych wydarzeniach ordynacja sprowadziła kilkudziesięciu sukienników ze Śląska i Niemiec, których osadzono na Błoniach budując dla nich osadę Sukiennia. Nastąpił gwałtowny, acz krótkotrwały rozwój tej gałęzi przemysłu, ponieważ po powstaniu listopadowym zamknięto granicę celną z Imperium Rosyjskim.

Po utworzeniu Królestwa Polskiego, Janów należał do obwodu zamojskiego, który obejmował wówczas dobra Ordynacji Zamojskiej z obecnymi powiatami: zamojskim, biłgorajskim, zachodnią częścią tomaszowskiego i janowskim zwanym kraśnickim. Centrum obwodu oraz siedzibą władz administracyjnych i sądowych był Zamość. Kiedy rządy w Królestwie objął Wielki Ks. Konstanty, zażądał od ordynacji, aby twierdza Zamość została oddana wyłącznie na użytek wojska. Ordynacja zaproponowała Janów na nowe miasto obwodowe, który leżał w środku obwodu. Władze zaakceptowały projekt i od 1817 roku zaczęto przenosić urzędy (Sąd, Policję, więzienie karne) do Janowa. Dzięki tej przeprowadzce, trwającej w praktyce do 1827 r., powstały zabudowania Nowego Miasta, gdzie ulokowano budynki administracyjne i mieszkalne. Na terenie nowego rynku wzniesiono pomnik ku czci T. Kościuszki (1818 r.) oraz założono park miejski (ok. 1820 r.), jeden z pierwszych w Królestwie Polskim.

W 1834 r. Janów podzielono na trzy części: Stare Miasto, Nowe Miasto i Przedmieście Zaolszynie. W 1841 r. dla stacjonującego wojska rosyjskiego postawiono cerkiew pułkową. W połowie XIX w. wybrukowano główne ulice i rynek. uregulowano rzekę, powstała gontarnia i cegielnia. Liczba ludności osiągnęła poziom ok. 3,5 tysiąca. W 1860 r. w mieście istniały 2 hotele, 4 domy zajezdne, apteka, 12 szynków oraz szkoła elementarna. Odrodziło się sukiennictwo – działały dwie fabryki sukna. W 1863 roku było w Janowie 72 sukienników.

Po powstaniu styczniowym spadły na Janów jak i na inne miasta Królestwa poważne sankcje. Wielu mieszkańców miasta i okolic za walkę w oddziałach powstańczych zostało zesłanych na Sybir. Konsekwencje ponieśli także Ojcowie Dominikanie. Wojska carskie zajęły budynki klasztorne, nastąpiła kasata zakonu. Po reformie administracyjnej Janów został siedzibą powiatu w 1867 r. Począwszy od II połowy XIX wieku miasto zaczęło się stopniowo rozwijać – powstała fabryka zapałek, garbarnia, założono szpital. W 1880 r. w wyniku pożaru spłonęło 100 budynków.

Na początku XX w. liczba mieszkańców sięgnęła ok. 8 tysięcy. Podczas I wojny światowej przez Janów trzykrotnie przetoczył się front. W okolicach miasta miały miejsce ciężkie walki. W 1922 roku w pożarze spłonęło połowę miasta – 823 budynki. Od 1925 roku nastąpił szybki rozwój: wybrukowano nowe ulice, zbudowano 7 mostów, zakończono budowę gimnazjum, przeprowadzono elektryczność na ulicach, w szkołach i urzędach. W 1934 roku w mieście była elektrownia, dwa tartaki, młyn, browar, 2 drukarnie, dwie olejarnie i rzeźnia. Rzemiosłem zajmowało się 339 osób. Działał szpital, przytułek dla starców, spośród stowarzyszeń i organizacji: Związek Strzelecki, Towarzystwo Dramatyczne, Towarzystwo Śpiewacze Echo, Klub Inteligencji oraz kilka bibliotek.

Okres okupacji był dla Janowa i jego mieszkańców tragicznym doświadczeniem. We wrześniu 1939 r. w wyniku trzykrotnych bombardowań, zginęło ok. 350 osób, a 85% miasta uległo spaleniu. Przejawami terroru były masowe aresztowania w latach 1940-1941 oraz masowe egzekucje ludności żydowskiej. W 1940 r. okupanci uruchomili karny obóz pracy, istniejący do 1943 r. 26 lipca 1944 roku Janów został zajęty przez wojska radzieckie z udziałem oddziałów AL. W kwietniu 1945 r. oddziały AK uwolniły więzione w Janowie przez UB, uczestniczki powstania warszawskiego. Janów wyszedł z wojny ogromnie zniszczony. Liczba ludności spadła o prawie połowę.

W 1956 r. Janów został ponownie siedzibą powiatu. Stopniowy rozwój miasta zaczął się dopiero pod koniec lat sześćdziesiątych. Uruchomiono wiele zakładów: Fabrykę Maszyn, zakład odzieżowy Gracja, Zakład Produkcji Leśnej Las itp. Stworzenie miejsc pracy spowodowało gwałtowny wzrost liczby mieszkańców oraz rozwój przestrzenny miasta (osiedla Centrum, Wschód, Rozwój, Południe, Zaolszynie). Uruchomiono nowy szpital, żłobek, dwa przedszkola, stadion, nową pocztę.

W wyniku nowego podziału administracyjnego w 1975 r. Janów Lubelski znalazł się w granicach województwa tarnobrzeskiego.

W 1996 r. erygowano drugą parafię: św. Jadwigi.

W 1999 r. Janów znów powrócił do województwa lubelskiego i ponownie został siedzibą powiatu.

Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej Łaskawej, mieszczące się w dawnym zespole klasztornym dominikanów, wybudowanym w latach 1694-1769, na który składają się:

Zalew, sztuczny zbiornik wodny (pow. 40 ha), wraz z rozbudowaną bazą noclegową.

Dziewicze lasy wchodzące w skład największego kompleksu leśnego w Polsce, w bezpośredniej okolicy znajdują się:

W Janowie siedzibę mają Muzeum Regionalne oraz Muzeum Przyrodnicze. W mieście zachował się układ urbanistyczny z poł. XVII w.

Większość mieszkańców Janowa Lubelskiego jest wyznawcami Kościoła rzymskokatolickiego. W mieście działa również protestancka Wspólnota "Eklezja", będąca częścią Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej. Istnieje ponadto zbór Świadków Jehowy z własną salą królestwa.

W wielu popularnych teleturniejach lat 90. XX w.emitowanych w Polsce (m.in. Jeden z dziesięciu) pojawiało się pytanie: W jakim województwie leży Janów Lubelski?. Niestety większość zawodników podawała błędną odpowiedź: W Lubelskim. W latach 1975-1998 Janów Lubeleski administracyjnie podlegał województwu tarnobrzeskiemu. Po reformie administracyjnej z 1999 r. Janów ponownie znalazł się w województwie lubelskim.

W Janowie Lubelskim i okolicznych wsiach można spotkać nietypowe krzyże. Symbol ten składa się z krzyża u którego podstawy znajduje się zwrócony ku górze półksiężyc. Na licznych kapliczkach m.in. we wsiach Biała, Kawęczyn, Godziszów oraz w samym Janowie Lubelskim na szczycie wyżej opisanego krzyża znajduje się dodatkowo symbol koguta.

Galerie zdjęć